| Terapia PTSD |
|
Obecnie istnieje kilka skutecznych metod terapeutycznych, wykorzystywanych w celu minimalizowania symptomów PTSD. Kiedy jednostka doświadcza symptomów PTSD radzenie sobie z przeszłością może być trudne. Zamiast mówić innym ludziom o tym co czuje może trzymać swoje uczucia na wodzy. W takiej sytuacji rozmowa z terapeutą może pomóc osobie poczuć się lepiej.
Jednym z typów terapii podtrzymującej, stosowanej u pacjentów z PTSD jest terapia poznawczo-behawioralna. Badania wskazują, że ten rodzaj terapii jest najbardziej skuteczną spośród metod wykorzystywanych w leczeniu PTSD. Istnieją różne typy terapii poznawczo-behawioralnej, m.in.: terapia skoncentrowana na poznaniu, metoda przedłużonej ekspozycji. (…) Istnieje ponadto inny, podobny do terapii poznawczo behawioralnej, typ terapii określanej jako desensytyzacja i przetwarzanie za pomocą wodzenia wzrokiem (eye movement desensitization and reprocessing, EMDR). Wskazuje się, że w leczeniu PTSD skuteczna jest również farmakoterapia. Jednym z najbardziej skutecznych typów leków wykorzystywanych w leczeniu PTSD jest selektywny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, z powodzeniem wykorzystywany również w leczeniu depresji. Terapia poznawczo-behawioralna Czym jest terapia poznawcza? W trakcie terapii poznawczej terapeuta pomaga zrozumieć i zmienić sposób myślenia o traumie i jej następstwach. Zadanie pacjenta polega na zrozumieniu w jaki sposób pewne myśli na temat zdarzenia traumatycznego wywołują stres i sprawiają, że symptomy przybierają na sile. Pacjent uczy się identyfikować negatywne myśli o świecie i sobie samym. Z pomocą terapeuty pacjent uczy się w jaki sposób zmieniać swoje negatywne przekonania na myśli bardziej precyzyjne i mniej wyczerpujące poznawczo i emocjonalnie. Poznaje także sposoby radzenia sobie ze swoimi uczuciami, np. złością, poczuciem winy i lękiem. Po przeżyciu zdarzenia traumatycznego jednostka może obwiniać siebie za rzeczy, których nie mogła zmienić. Dla przykładu, żołnierz może czuć się winny za decyzje, które był zmuszony podjąć w trakcie działań wojennych. Terapia poznawcza ułatwia jednostce zrozumienie, że zdarzenie traumatyczne które przeżyła nie było jej winą. Czym jest terapia ekspozycyjna? Nadrzędnym celem terapii ekspozycyjnej jest zmniejszenie ilości lęków związanych ze wspomnieniami zdarzenia traumatycznego. Zakłada się bowiem, że ludzie uczą się obawiać myśli, uczuć i sytuacji, które przypominają im o przeszłym traumatycznym zdarzeniu. Powtarzające się opowiadanie terapeucie o zdarzeniu traumatycznym umożliwia jednostce zdobycie umiejętności kontrolowania własnych myśli i uczuć związanych z traumą. Dzięki temu pacjent uczy się, że nie musi obawiać się swoich wspomnień. W pierwszym okresie terapii pacjentowi może być szczególnie ciężko podejmować celowe myślenie o stresujących go wydarzeniach, jednakże z czasem staje się on coraz mniej przytłoczony swoimi negatywnymi wspomnieniami. Dzięki pomocy terapeuty pacjent może zmienić sposób, w jaki reaguje na stresujące wspomnienia. Dzieje się tak ponieważ o stresujących wydarzeniach opowiada w miejscu, w którym czuje się bezpiecznie. W trakcie terapii pacjent może skoncentrować się na wspomnieniach, które są dla niego najmniej stresujące, by stopniowo przejść do omawiania wydarzeń bardziej stresujących. Ten typ podejścia nazywany jest desensytyzacją (odwrażliwianiem) i pozwala na radzenie sobie ze złymi wspomnieniami poprzez metodę małych kroczków. Terapeuta może także zaproponować przypomnienie sobie możliwie największej ilości złych wspomnień na raz. Ten proces nazywany jest zatopieniem (zanurzeniem) i umożliwia poradzenie sobie z poczuciem przytłoczenia złymi wspomnieniami. Dodatkowo w trakcie terapii ekspozycyjnej pacjent może nauczyć się wykorzystywać odmienne metody relaksacji oraz ćwiczenia oddechowe. Metody te mogą być następnie wykorzystywane przez pacjenta w sytuacjach, w których doświadcza on przykrych wspomnień. Czym jest EMDR? Innym typem terapii wykorzystywanym przy leczeniu PTSD jest desensytyzacja i przetwarzanie za pomocą wodzenia wzrokiem (Eye movement desensitization and reprocessing; EMDR). Jak inne typy terapii podtrzymującej EMDR ułatwia dokonywanie zmian w sposobie reagowania na wspomnienia przeżytej traumy. Wykorzystanie techniki EMDR zakłada że jednostka podczas myślenia lub mówienia o swoich wspomnieniach będzie koncentrowała się na innych czynnościach, jak np. ruchy oczu, stukanie rękoma itp. Dla przykładu, kiedy terapeuta przybliży dłoń do twarzy pacjenta, pacjent podąża za dłonią wzrokiem. Nadal trwają badania mające na celu ustalenie w jaki sposób działa EMDR. Wyniki przeprowadzonych dotychczas badań nie są jednoznaczne. Rezultaty części przeprowadzonych badań wskazują, że EMDR pomaga w redukcji ilości symptomów PTSD. Jednakże rezultaty innych badań wskazują, że ruchy oczu nie są niezbędnym elementem terapii. Farmakoterapia Leki z grupy selektywnych inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny (selective serotonin reuptake inhibitors; SSRI) stosowane są w leczeniu depresji. Ich działanie polega na redukcji symptomów smutku i zaniepokojenia. Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny przynoszą także dobre efekty w przypadku leczenia niektórych osób doświadczających PTSD. (…) Na ogólny nastrój i samopoczucie jednostki wpływają substancje chemiczne w mózgu. Doświadczanie depresji wiąże się zazwyczaj z niewystarczającą ilością substancji chemicznej zwanej serotoniną. Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny podnoszą poziom serotoniny w mózgu. W leczeniu PTSD wykorzystywano również inne środki farmakologiczne. W sprawie doboru odpowiednich leków należy skonsultować się z lekarzem.
Inne metody terapii W terapii PTSD, poza terapią poznawczo-behawioralną i farmakoterapią, wykorzystywane są inne typy terapii podtrzymującej. Terapia grupowa Wielu ludzi po przeżyciu zdarzenia traumatycznego chce rozmawiać o traumie z ludźmi, którzy mają za sobą podobne doświadczenia. W trakcie terapii grupowej PTSD jednostka spotyka się i rozmawia z grupą ludzi, którzy także przeżyli traumatyczne doświadczenie i którzy mają PTSD. Dzielenie się swoją historią z innymi może zwiększyć łatwość mówienia o traumie. To z kolei może usprawnić proces radzenia sobie z doświadczanymi symptomami, wspomnieniami i innymi negatywnymi elementami przeżytej traumy. Terapia grupowa umożliwia budowanie związków z innymi ludźmi, którzy mają za sobą podobne doświadczenia. W trakcie terapii jednostka uczy się jak radzić sobie z emocjami takimi jak wstyd, poczucie winy, złość, wściekłość i strach. Dzielenie się swoimi doświadczeniami z członkami grupy pozwala także na budowanie przez jednostkę poczucia pewności siebie i zaufania. Dzięki terapii grupowej osoba uczy się koncentrowania na swoim obecnym życiu i radzenia sobie z uczuciem przytłoczenia swoją przeszłością. Krótkoterminowa terapia psychodynamiczna Podczas krótkoterminowej terapii psychodynamicznej osoba uczy się sposobów radzenia sobie z konfliktami emocjonalnymi wywoływanymi przez traumę. Ten typ terapii ułatwia zrozumienie wpływu przeszłości na obecne samopoczucie pacjenta. Terapeuta w trakcie krótkoterminowej terapii psychodynamicznej może pomóc pacjentowi:
Terapia rodzinna PTSD może wpływać negatywnie na całą rodzinę osoby dotkniętej tym zaburzeniem. Dzieci lub partner osoby z PTSD mogą nie rozumieć jej złości i/lub napięcia. Mogą odczuwać przerażenie, poczucie winy, albo nawet złościć się na stan osoby dotkniętej PTSD. Terapia rodzinna zakłada udział całej rodziny w procesie terapeutycznym. Terapeuta pomaga pacjentowi i jego rodzinie komunikować się, podtrzymywać dobre relacje i radzić sobie z trudnymi emocjami. W trakcie terapii rodzinnej PTSD bliscy pacjenta mogą dowiedzieć się czym jest PTSD i w jaki sposób jest leczone. W trakcie terapii rodzinnej każdy członek rodziny może wyrazić swoje lęki i obawy. Jest niezmiernie istotne aby wszyscy członkowie rodziny szczerze opowiadali o swoich uczuciach i słuchali innych. Osoba dotknięta PTSD może mówić o swoich symptomach i o tym co je wyzwala. W trakcie tego typu terapii można w gronie rodzinnym przedyskutować ważne elementy leczenia i powrotu do zdrowia. Dzięki terapii rodzinnej bliscy osoby z PTSD mogą przygotować się do udzielenia jej pomocy. Osoba dotknięta PTSD powinna brać pod uwagę możliwość jednoczesnego uczestniczenia w terapii indywidualnej, ułatwiającej poradzenie sobie z symptomami PTSD oraz w terapii rodzinnej, umożliwiającej poprawę kontaktów z najbliższymi. Jak długo trwa terapia PTSD? W niektórych przypadkach leczenie symptomów PTSD trwa przez okres 3 do 6 miesięcy. W przypadku współwystępowania PTSD z innymi zaburzeniami terapia może potrwać, rok do dwóch lat, a w niektórych wypadkach nawet dłużej. Jak wygląda terapia osoby, u której PTSD współwystępuje z innymi zaburzeniami? Czy wtedy leczenie jest inne? Powszechnie odnotowywane jest współwystępowanie PTSD z innymi zaburzeniami psychicznymi. Najczęściej wraz z PTSD występuje depresja, uzależnienie od substancji psychoaktywnych, zaburzenia paniki i inne zaburzenia o charakterze lękowym. W wielu przypadkach terapia wykorzystywana w leczeniu PTSD jest również pomocna w leczeniu innych zaburzeń psychicznych. Najlepsze rezultaty osiągane są w sytuacjach, w których prowadzi się terapię wszystkich zaburzeń jednocześnie. Jak znaleźć terapeutę? Istnieje wiele sposobów na znalezienie terapeuty. Poszukiwania można rozpocząć od proszenia swoich przyjaciół i członków rodziny o zarekomendowanie specjalisty. Należy jednak pamiętać, że terapeuta innej osoby może nie posiadać umiejętności niezbędnych do leczenia osób po traumie. (…) Można również skontaktować się z lekarzem pierwszego kontaktu i poprosić go pomoc w znalezieniu specjalisty z zakresu pomocy osobom po traumie. (…)
Wybór terapeuty Przy wyborze terapeuty należy zwrócić uwagę na szereg czynników. Kilka praktycznych kwestii dotyczy lokalizacji i kosztów terapii. Kwestie merytoryczne dotyczą przygotowania i doświadczenia zawodowego terapeuty, przebytego szkolenia oraz sposobu w jaki dany terapeuta pracuje z ludźmi. Niektórzy ludzie, zanim zdecydują się na współpracę z jednym terapeutą, spotykają się z kilkoma różnymi specjalistami. Najczęściej jednak pacjenci starają się podjąć terapię u osoby znanej w okolicy. Zazwyczaj współpracują z takim terapeutą o ile nie pojawią się dodatkowe problemy. Przed zawarciem kontraktu z terapeutą warto zadać mu kilka podstawowych pytań dotyczących:
Czego można oczekiwać od terapeuty? Na początku terapii pacjent, wraz z terapeutą, powinien zdecydować jakie cele zamierza osiągnąć poprzez terapię. Nie każda osoba z PTSD ma te same cele. Dla przykładu nie wszyscy ludzie z PTSD są skupieni na redukcji odczuwanych symptomów. Niektórzy ludzie podejmują terapię by dowiedzieć się jak radzić sobie z problemami związanymi z PTSD lub jak funkcjonować z symptomami tego zaburzenia. Pacjenci mogą być zainteresowani zredukowaniem swojego poczucia winy, poprawą swojej sytuacji zawodowej albo poprawą swoich relacji z przyjaciółmi i/lub rodziną. Terapeuta powinien pomóc pacjentowi w ustaleniu hierarchii celów, które ten chce osiągnąć oraz oszacować czas potrzebny na realizację każdego z celów. Terapeuta powinien dokładnie wyjaśnić pacjentowi na czym polega terapia. Pacjent powinien być poinformowany o powodach, dla których terapeuta wybrał konkretny rodzaj leczenia, o czasie trwania terapii oraz o funkcjach poszczególnych działań podjętych przez terapeutę. Na początku terapii pacjent, wraz z terapeutą, powinien ocenić czy zarysowany plan działań jest dla niego odpowiedni. Pacjent powinien ponadto zastanowić się, co zrobi w sytuacji, w której stwierdzi że terapia nie działa tak jak się tego spodziewał. Terapeuta powinien udzielić odpowiedzi na wszystkie pytania pacjenta dotyczące terapii. Pacjent powinien czuć się dobrze w towarzystwie swojego terapeuty. W trakcie terapii pacjent powinien mieć poczucie, że wspólnie z terapeutą pracuje w celu zrozumienia i opanowania istniejących problemów. Omawianie bolesnych sytuacji z życia pacjenta lub opowiadanie o przeżytych traumatycznych doświadczeniach może być trudne. Uczucia pojawiające się w trakcie terapii mogą być dla poddającego się jej pacjenta bardzo wymagające. Pacjent powinien podejmować ze swoim terapeutą rozmowy na temat swoich nadziei i lęków związanych z procesem terapeutycznym. Takie zachowanie pacjenta wpłynie pozytywnie na jakość procesu terapeutycznego. W sytuacji, w której pacjent nie lubi swojego terapeuty lub czuje, że podjęta terapia nie jest skuteczna pomocne może być skorzystanie z opinii innego terapeuty. W większości wypadków pacjent powinien powiedzieć swojemu terapeucie, że szuka drugiej opinii.
Źródło: http://www.ptsd.va.gov/public/pages/treatment-ptsd.asp |
